|
|||||||
|
|||||||
|
|||||||||||||||
Róstur 4. tölublað 1. árgangur Í flestum lýðræðisríkjum evrópu, sem undirritaður
þekkir eitthvað til, er í fjölmiðlaflórunni, alltaf að finna a.m.k. eitt
dagblað sem er gagnrýnið. Blað sem tekur á því sem ráðamenn og valdhafar hafast
að, leitast við að skilgreina völd og strauma, afhjúpa þau og rekja áhrif
þeirra á samfélagið. Þetta hefur ekki verið raunin á því Íslandi sem tilheyrir
mínum fullorðinsárum. Ég hef aldrei kynnst neinum lífvænlegum miðli sem ekki
var málpípa flokks, stofnunar, fjármagns eða afþreyingariðnaðar. Ekki fyrr en
núna. Róstur er rekið á þeim peningum sem koma inn fyrir
sölu blaðsins. Það er alveg laust við krabbamein auglýsinga, flokkapest og
fjármálasmit. Auk þess treystir ritstjórn Rósta lesendum sínum til að hafa ekki
áhuga á lífi þess vesalings fólks sem eru frægt fyrir það eitt að vera frægt.
Innihaldið er einungis háð áhugasviði þeirra sem standa að blaðinu og skrifa í
það en ástæða þess að þau lögðust í útgáfuna var einmitt hversu leið þau voru á
að hafa enga fjölmiðla að lesa nema hægrisinnaða fjölmiðla. Þar sem undirritaður horfir ekki á sjónvarp
(hvorki loftnet né kapall er tengdur inn á heimilið), kaupir engin dagblöð
(glugga í þau af minnkandi áhuga) og hlustar ekki á útvarp nema sjaldan og þá
tilviljanakennt, veit ég hvað er helst í
fréttum dags daglega en ekki mikið meira. Það þýðir ekki að ég þurfi að fara
aftur að horfa á sjónvarp eða lesa morgunblaðið. Róstur tekur fyrir margt það
sem hefur helst verið í fréttum, greinir það og fer dýpra í það en ég sé aðra
miðla gera (t.d. hið sjálfsstæða DV getur skrifað ítarlegar greinar um hversu
mikill ræningi t.d. Finnur Ingólfsson sé en á engan hátt rakið garnirnar úr því
kerfi sem gerir hans athæfi bæði löglegt og siðferðilega samkvæmt sjálfu sér -
þá er það orðið of „pólitískt“). Lærdómur minn af fjórða tölublaði Rósta byrjar
þegar í ritstjórnargrein þar sem umkomuleysi pólitísks pirrings hins almenna
kjósanda er skilgreind sem „valdhæðni“ þar sem til að upplifa pólitíska virkni
nægir almenningi að „fáránleiki okkar svokallaða lýðræðis sé dreginn fram í dagsljósið“.
Inngangurinn kallast á við greinina „öld ímyndarinnar“, um nýafstaðnar
borgarstjórnarkosningar, sem bendir á að enn eru „auglýsingasálfræðingar og
markaðsfræðingar hinir raunverulegu sigurvegarar kosninganna.“ Opinberar skýrslur eru teknar fyrir í tveimur
greinum; „Áfram Ísland“ sem rekur hræsnina og firringuna á bakvið „Ímynd
Íslands – styrkur, staða og stefna“ auk verkefnisins „Inspired by Iceland“.
Greinarhöfundur bendir m.a. á hversu fjarlæg þessi ímyndasmíð er hinu
raunverulega landi og lífi og gerir það snyrtilega. Það er fátt leiðinlegra en penni sem vill beita
gagnrýninni hugsun á einhvern málaflokk en skrifar síðan innblásinn af eigin egói í stað vakandi meðvitundar og
verður besserwisser. Þar tekst höfundinum SP vel upp. „Hvítþvottur á áhrifum stóriðjunnar“ er hin sem
bendir á hvað vantar í rannsóknarskýrslu alþingis sem „lítur hvergi á
stjórnarfarið með hlutlausum augum heldur upphefur hún kosti þess...“ og þöggun
fjölmiðla á niðurstöðum skýrslunnar um hrunafleiður stóriðjustefnunnar. Að
„meginorsakir þess að svo fór sem fór liggja í raun í þessum framkvæmdum ...“ Stofnanir vs. Manneskjur er tekið fyrir í vel
unninni, og þar af leiðandi óhugnanlegri, heimildagrein um „símhleranir
réttarríkisins“ þar sem m.a. kemur fram að „löggjafinn leggst í lagatæknilegt
letikast og hlífir sjálfum sér við flóknum lagabreytingum sem hann þó
viðurkennir að geti aukið réttöryggi manna.“ Konur og feminismi er áberandi í þessu tölublaði.
Tvær greinar, mjög ólíkar, fjalla um blæjur múslísmskra kvenna og pólitíkína
þar á bakvið. „Hlutgerving kvenna og pólitíkin bakvið blæjuna“ eftir hina
Írönsku Tahmineh Mostafavi, fer yfir stöðu kvenna sem í yfirlýstum „íslömskum
löndum verða að hylja líkama sinn til að tæla ekki karlpeninginn og er því
„tilvera kvenna túlkuð sem ógn við hið opinbera karllæga rými ...“. En í
vestrænum samfélögum byggist „staða kvenna gagnvart karlmönnum fyrst og fremst
á fegurð þeirra eða skorti þar á, óháð því hvaða hlutverk þær taka sér.“ “Blæjur og bönn“ eftir Valdísi Björtu
Guðmundsdóttur fjallar um ástæður bak lagasetningum á blæjur í evrópu þar sem
mjög lítill hluti múslima notar blæjuna. Kristín Anna kynnir vistfeminisma
(ecofeminism) í mjög athyglisverðri grein sem veltir fyrir sér tengslum
karlrembu og náttúruníðs útfrá þeim yfirráðum vestrænnar siðmenningar yfir
náttúrunni og öllu náttúrutengdu, sem er grunnur hennar og því kúgun kvenna
óumflýjanleg. Afþreyingariðnaðurinn gerir það svalt, hipp og kúl
að hafa ekki pólitíska meðvitund og að vera hálfviti. Grein Eyrúnar Ólafar; „Kvenfyrirlitning
samtímans ríður ekki við einteyming“ er menningarsjokk hennar eftir snögga
yfirferð um fésbókargrúppur karlrembunnar eins og „Sniff, ertu á túr“ og „konur
eru eins og gras, það þarf að slá þær reglulega“ og hún veltir fyrir sér hvað
liggi að baki, sérstaklega hjá þeim konum sem taka undir í klappstýruhópnum. Annar hópur, hærra settur en fésbókartrúðar, er
tekinn á beinið í „íslenska umræðuplanið“ af Snorra Páli, einum af þeim níu sem
ákærð eru fyrir árás á alþingi. Hann tók saman helstu fásinnuna sem rituð hefur
verið um þau níu í hægrisinnuðum fjölmiðlum okkar daglega lífs, áður en nokkur
niðurstaða er fengin í mál þeirra, og ber saman við það sem komið hefur fram í
málsgögnum. Greinilega vissi enginn af þeim sem tjáðu sig (þar á meðal
blaðamenn, lögreglumenn, ráðherrar og þingmenn) neitt um málið heldur alhæfa
þeir eins og hver annar moggabloggari. Þetta eru nokkrar þær helstu greinar sem ég lærði
mikið af. Næsta víst að ecofeminism og blæjur múslímakvenna frá sjónarhóli
múslímakvenna, fá minna blaðsíðupláss í hinum almennu fjölmiðlum en
yfirlýsingar samtaka iðnaðarins á undan myndefni af einhverjum konum sem falla
undir fegurðarstaðla. Þessvegna þekkti ég þessi viðhorf ekki nema leita þau
uppi í fáséðum miðlum eða bókum. Fyrr en núna. Takk Róstur. Ég fékk einnig góða skilgreiningu á kommúnisma, á
skjön við öll þau flokksbundnu bloggarafífl sem þrugla ólesin um stalínisma, er
kommúnismi skv Alain Badiou sú einfalda „hugmynd að undirgefni vinnandi fólks
við forríka yfirráðastétt ekki náttúruleg nauðsyn“. Fékk einnig innsýn inn í
hvernig ekki stendur steinn yfir steini í hugmyndafræðilegri meðvitund
flokkapólitíkur þýskalands í „ógn hins sjálfgefna.“ Mögulega er þessi litla yfirferð farin að láta
Róstur líta út eins og smáletraðar tormeltar pælingar vinstrimanna sem hafa
lesið yfir sig. Ef svo er, kem ég þessu illa frá mér. Allt frá því að ég var
barn hef ég haft það á tilfinningunni að heimur manna væri á hvolfi. Róstur
hjálpa mér að skilja hvernig og hversvegna. Takk aftur Róstur. Já, og svo þarf ég að fara að horfa á Buffy the
Vampire Slayer úr safni kærustunnar, þar sem anarkistinn og mannfræðingurinn
David Graeber greinir pólitíkina í þáttaröðinni sem „uppreisn án guðlegrar íhlutunar“ í
stórskemmtilegri þýddri grein. Takk Róstur. SH |
