Hvað er Anarkismi? Útgáfa Bókasafn Dreifing Hafa Samband
Fréttir / Uppfærslur Greinar Bækur um Anarkisma TenglarMyndir

Fyrri heimstyrjld

LISTIN SPRINGUR UM SJLFA SIG

nturklbbi einum Zurich kom saman sundurleitur hpur einstaklinga sem sumir hfu komi sr hj herjnustu, voru smglpamenn, misheppnair strfringar ea mlhlt skld sem vildu svipta hulunni af listinni og a lokum eyileggja hana sem grein askilda fr lfinu. essi rs vestrna simenningu, sem eir hristu fram r erminni, var seinna vimi fjlda menningarlegra skruliahpa tuttugustu aldarinnar.

Nokkrum ratugum sar var Dada Lama Richard Huelsenbeck a varpa hp hgvrra framanna og var spurur hvort dada hefi rast sem andsvar vi fyrri heimstyrjldina. Hans svar var etta: Vi vorum hlynntir strinu og dag erum vi enn hlynntir stri. Lfi verur a vera srsaukafullt, a er ekki ngilega miki af hrmungum.


7. nvember 1922

TNLEIKARNIR BAKU

Rssneska tilraunatnskldi Arseny Mikhailovich Avraamov klifrai ennan dag upp ha byggingu heimaborg sinni og stjrnai hljmleikum verksmijusrena, eimreiarflauta, fallbyssa og hvers ess sem gat gefi fr sr hvaa borginni Baku. Hpunktur verksins var egar allur floti Kaspahafsins bls okulrana.

a stjrn bolsvika ni seinna meir a hefta listamenn af llum greinum, geri umrti eftir rssnesku byltinguna listamnnum kleift a framkvma sambrilega hluti og tnleikana Baku.* Fyrir byltinguna var Avraamov ltt ekktur og lifi mikilli ftkt. Hann hafi ekki efni pani til a spila tnverkin sn, rfai um gtur Baku, leitai a mat ruslatunnum og mndi me fund og rvntingu rka flki kringum sig auk glulistamanna sem eltu eins og kjlturakkar. Hann gat ekki gruna a einn gan veurdag myndi hann ekki bara f fi og hsni fyrir a deila skpunargfu sinni me samflaginu ( stainn fyrir a samflagi misnotai vinnukrafta hans), heldur myndi hann einnig f tkifri til a nota hva sem honum dytti hug vi a flytja verkin sn. Byltingarstjrnin Baku tk nefnilega kommnismann orinu sambandi vi a allir myndu hafa smu mguleika til a leggja sitt af mrkum til samflagsins og a framleislutkin yru eigu flksins heild og yru notu til a gera lfi betra og ngjulegra fyrir alla. Vitandi a Avraamov var ftkur listamaur sem tti erfitt uppdrttar og var me framrstefnulegar krfur og hugmyndir ru eir hann til a semja tnverk sem syngi hinni frelsuu borg lof og hgt vri a spila vlbna hennar.

Avraamov feraist um nja samgngukerfinu, rddi vi verkstjra vlsmijum sambandi vi tnh og tmasetningar flautum og fkk annig nokkra innsn sambandi vi hverju a gti komi til leiar ef listin vri tekin alvarlega sem lei til a gera lfi betra sta ess a herma eftir v.

Bo og bnn sovtkerfisins kguu Avraamov seinna meir, en essum tiltekna degi lei borgarbum eins og eir fengju virkilega a taka tt athfn sem skipti mli og snir a hva er mgulegt egar liti er list og samvinnu sem rjfanlegan hluta af samflaginu, frekar en einangru tilfelli einkalfs og frstunda.

* Anna lofsvert dmi um stutt tmabil frelsis og njungagirni var eramni ri 1919, fyrsta rafmagnshljfri sem vinur Lenns, Leon Theremin, fann upp.

fjra ratugnum

ANARKISTABYLTINGIN SPNI

Bylting anarkista Spni er gott dmi til a draga upp fyrir flk sem heldur v fram a myndun rttks samflags, sem byggist beinu lri og jafnrtti, su draumrar einir og ef annig samflag vri til a vri mgulegt a verja a fyrir utanakomandi rsarher.

egar fasistinn Franco geri uppreisn gegn rkisstjrn Spnar 19. jl 1936 voru margir herflokka hans fljtlega afvopnair af vopnuum hpum anarkista og ssalista sem voru melimir samtkum rttkra verkamanna, CNT. Vi lok mnaarins ri Franco yfir hlfu landinu en CNT lsti yfir allsherjarverkfalli byltingarinnar og a rktunarland og verksmijur vru n undir stjrn verkaflks og bnda. vgstvunum vldu vopnair hpar anarkista sjlfir sna lisforingja og skipanir voru rddar ur en r voru framkvmdar. Hermennskuagi anarkistanna var auvita ltill en barttuhugur eirra btti hann upp v eir skipuu sr herflokka af fsum og frjlsum vilja. sundir anarkista og ssalista allsstaar a r heiminum (lka fr slandi) hldu til Spnar til a berjast me CNT gegn fasistum. Bakvi vglnuna voru bndur og verkamenn nnum kafnir vi a skipuleggja ntingu lands og verksmija sameign vinnandi flks. Margar orpskommnur voru settar upp, peningar sums staar teknir r umfer og sett upp vrudreifingarkerfi auk skla og heilsugslu. Va voru kirkjur brenndar og prestar skikkair til a vinnu krunum. Allir bar hvers svis (konur og brn lka) komu saman ingum, skipulgum af fulltrum CNT. ingin kusu framkvmdanefnd sem bar fulla byrg gagnvart samkomunni. Enginn var neyddur til a vera me; eina yfirvaldi tt var almenningsliti, a ru leyti var reynt a f flk til lis vi byltingarhreyfinguna me gu fordmi. Bndur sem vildu starfa einir fengu a gera a frii. Framleini verksmija jkst, rtt fyrir a mikill mannafli vri vgstvunum, ar sem flk vann n fyrir sig sjlft og sitt samflag.

essi tilraun til sjlfsts reksturs me beinu lri gekk framar llum vonum en hn fkk ekki a blmstra nema tpt r. a sem gekk fr henni var ekki bara stri vi heri fasista heldur einnig a ssalistar og kommnistar unnu gegn hinni raunverulegu byltingu almgans undir leisgn Sovtkommnista. Eftir hara bardaga, bi vi fasista og milli anarkista og kommnistasvikara, var rmlega hlf milljn anarkista rekin tleg mean eir sem nust voru teknir af lfi.

sigur byltingarflks Spni kom ekki til af v a kenningar og aferir anarkista vru rangar, heldur nist ekki a keyra hina flagslegu byltingu gegn. Hefi henni ekki veri frna vegna strsins og kommnistar ekki gerst valdagrugir, hefi tkoman ori allt nnur.

Til baka í greinar