Hvað er Anarkismi? Útgáfa Bókasafn Dreifing Hafa Samband
Fréttir / Uppfærslur Greinar Bækur um Anarkisma TenglarMyndir

RÚttarsta­a mˇtmŠlenda ľ Nokkrir punktar

 

 

 

Tjßningarfrelsi og fundafrelsi. 73. grein stjˇrnarskrßrinnar

 

73. gr. [Allir eru frjßlsir sko­ana sinna og sannfŠringar. Hver ma­ur ß rÚtt ß lßta Ý ljˇs hugsanir sÝnar, en ßbyrgjast ver­ur hann ■Šr fyrir dˇmi. Ritsko­un og a­rar sambŠrilegar tßlmanir ß tjßningarfrelsi aldrei Ý l÷g lei­aTjßningarfrelsi a­eins setja skor­ur me­ l÷gum Ý ■ßgu allsherjarreglu e­a ÷ryggis rÝkisins, til verndar heilsu e­a si­gŠ­i manna e­a vegna rÚttinda e­a mannor­s annarra, enda teljist ■Šr nau­synlegar og samrřmist lř­rŠ­ishef­um.

74. gr. 3. mgr. RÚtt eiga menn ß safnast saman vopnlausir. L÷greglunni er heimilt vera vi­ almennar samkomur. Banna mannfundi undir berum himni ef uggvŠnt ■ykir af ■eim lei­i ˇspektir.]

 

 

SamkvŠmt 73. gr. stjˇrnarskrßrinnar eru äfri­samleg mˇtmŠliö l÷gleg og heimil ■ar sem ■au eru tjßning og allir eru frjßlsir til a­ tjß sko­anir sÝnar. Ůß er spurning um hvenŠr mˇtmŠli eru or­in ˇfri­samleg?

 

Ůegar nokkrir ungir menn ruddust inn Ý beina ˙tsendingu Good Morning America ß Austurvelli til a­ mˇtmŠla vÝ­tŠkum strÝ­srekstri bandarÝkjastjˇrnar var, samkvŠmt dˇmi og Ý skilningi 73. gr. stjˇrnarskrßrinnar, ˇtvÝrŠtt um tjßningu a­ rŠ­a ■ar sem mˇtmŠlendur hrˇpu­u slagor­ og bßru spj÷ld me­ ßletrunum og fßna sem vÝsu­u til stjˇrnmßlalegra hugmynda. SamkvŠmt ■eim dˇmi ver­ur rÚttur manna til a­ hafa uppi slÝk mˇtmŠli a­eins takmarka­ur eftir ■eim skilyr­um sem greinir Ý 3. mgr. greinarinnar; enda fari mˇtmŠlin fri­samlega fram e­a ekki sÚ uggvŠnt um a­ af ■eim lei­i ˇspektir, ■annig a­ ■au megi banna skv. 3. mgr. 74. gr. stjˇrnarskrßrinnar.

 

Hrd. 1999, bls. 3386, Good Morning America. 

ôMe­ ■essum ßkvŠ­um stjˇrnarskrßrinnar er slegi­ f÷stum almennum rÚtti manna til ■ess lßta Ý ljˇs hugsanir sÝnar og sko­anir me­ fri­samlegum hŠtti. Ůannig er tryggt, fleiri menn saman geti nřtt sÚr hi­ almenna tjßningarfrelsi me­ fundum, sameiginlegum mˇtmŠlum e­a ß annan veg.  

Af ■essu lei­ir, rÚtti manna til ■ess koma saman Ý ß­urnefndum tilgangi ver­a ekki settar skor­ur nema me­ l÷gum Ý ■ßgu allsherjarreglu e­a ÷ryggis rÝkisins, til verndar heilsu e­a si­gŠ­i manna e­a vegna rÚttinda e­a mannor­s annarra, enda teljist ■Šr nau­synlegar og samrřmist lř­rŠ­ishef­um.   [...]   

MˇtmŠli sem fram fara me­ ■eim hŠtti hrˇpa sameiginlega slagor­ gegn a­ger­um erlends rÝkis, bera spj÷ld me­ ßletrunum og fßna, sem vÝsa til stjˇrnmßlalegra hugmynda, eru ˇtvÝrŠtt tjßning Ý skilningi 73. gr. stjˇrnarskrßrinnar.  

SamkvŠmt framangreindu ver­ur rÚttur manna til ■ess hafa uppi slÝk mˇtmŠli a­eins takmarka­ur eftir ■eim skilyr­um, sem greinir Ý 3. mgr. greinarinnar, enda fari mˇtmŠlin fri­samlega fram e­a ekki uggvŠnt, um af ■eim lei­i ˇspektir, ■annig ■au megi banna skv. 3. mgr. 74. gr. stjˇrnarskrßrinnar

 

Hi­ sama var ekki uppi ß teningnum Ý ummŠlum dˇmara ■egar ■rÝr anarkistar voru dŠmdir fyrir a­ sletta skyri ß rß­stefnugesti ßlframlei­enda og stjˇrnvalda en ■ar var ekkert tillit teki­ til ■ess hva­ dˇm■olum gekk til vi­ a­ger­ina. ═ dˇmi var engin umfj÷llun um tjßningarfrelsi heldur sakfellt fyrir ämikilö eignaspj÷ll. Voru mˇtmŠlendur ■ß ekki dŠmdir sem pˇlitÝskir aktivistar heldur fyllibyttur a­ valda ˇnŠ­i? Ůessi me­fer­ pˇlitÝskra mˇtmŠlenda hefur veri­ gagnrřnd innan l÷gfrŠ­ilegra hringja en gagnrřnin hefur ekki fari­ ˙tfyrir ■a­.

 

Fyrir evrˇpudˇmstˇlnum var mßl C-112/00. Brenner hra­brautin. MˇtmŠlendur loku­u heilli hra­braut og ullu ■ar me­ gÝfurlegri truflun. ═ ÷­ru tilfelli blÚsu mˇtmŠlendur Ý l˙­ra og truflu­u vei­ar. Dˇmurinn komst a­ ■eirri ni­urst÷­u a­ a­ger­ir gegn mˇtmŠlendum vŠru ßrßs ß tjßningarfrelsi ■eirra.

 

Ůannig a­ ■ˇ a­ mˇtmŠli valdi truflun ß vinnu e­a annari starfsemi eru ■au samkvŠmt evrˇpudˇmstˇlnum tjßning, en ß ═slandi geta mˇtmŠlendur ßtt von ß a­ vera dŠmdir fyrir ˇeir­ir e­a h˙sbrot.

 

SÚ dˇmarnir fyrir äGood Morning Americaö bornir saman vi­ skyrdˇminn sÚst a­ ■eir sem ruddust inn Ý ˙tsendingu sjˇnvarps■ßttarins bßru spj÷ld og fßna me­ ßletrunum sem vÝsu­u til stjˇrnmßlalegra hugmynda og h÷f­u ■annig ˇtvÝrŠtt uppi tjßningu. ┌tfrß ■essu atri­i er hŠgt a­ afgrei­a bŠ­i ■ß mˇtmŠlendur sem ruddust inn ß ßlrß­stefnu og ■ß sem ruddust inn ß skrifstofu til a­ trufla ■ar vinnu, sem ˇeir­aseggi. Hef­u ■au, eins og andstŠ­ingar heimsvaldastefnu bandarÝkjastjˇrnar, bori­ spj÷ld og fßna me­ pˇlitÝskum yfirlřsingum hef­i veri­ hŠgt a­ benda ß Good Morning America dˇminn sem fordŠmi um a­ einnig ■eirra a­ger­ir vŠru pˇlitÝsk tjßning.

 

 

 

Hlutverk og rÚttur l÷greglu Ý fri­samlegum mˇtmŠlum

 

Bein eignaspj÷ll.

3. mgr. 97. gr. opl e.t.v. vÝsbending um skilgreiningu eignaspjallahugtaksins.

ôEf upp■ot ver­ur sem hefur Ý f÷r me­ sÚr lÝkamsmei­ingar e­a stˇrfelld eignaspj÷ll e­a hŠttu ß slÝku, svo og ■egar margir menn hafa teki­ ■ßtt Ý ˇeir­um, sem leitt hafa til manntjˇns e­a meiri hßttar lÝkamsmei­inga, og ekki ver­ur me­ vissu bent ß hinn seka e­a hina seku, er l÷greglunni heimilt a­ handtaka hvern ■ann sem nŠrstaddur er og ßstŠ­a er til a­ gruna um refsiver­a ■ßttt÷ku Ý brotinu.ô

 

 

L÷greglu er heimilt a­ beita umfer­artakm÷rkunum og afmarka svŠ­i til mˇtmŠla en einungis a­ ßstŠ­ur e­a forsendur slÝkra fyrirmŠla sÚu mßlefnalegar. FyrirmŠli ver­a a­ vera innan ramma me­alhˇfs en me­alhˇfsreglur eru Ý 14. gr. l÷greglulaga og 12. gr. stjˇrnsřslulaga:

Ef nß mß l÷gmŠltu markmi­i me­ vŠgari a­ger­um ■ß skal nota ■ß vŠgustu.

Ef ÷ryggi opinbers tignargests gŠtt ■ˇ a­ mˇtmŠlendur fßi a­ mˇtmŠla ■ß skal leyfa.

Ekki mß banna mˇtmŠli Ý nßlŠg­ bara til a­ tignargestur sjßi ■au ekki.

Ekki mß hindra fri­samleg mˇtmŠli til a­ ■ˇknast tignargesti.

 

 

SamkvŠmt nßtt˙ruverndarl÷gum er l÷greglu ekki fortakslaust heimilt a­ hlř­a fyrirmŠlum landeiganda um a­ fjarlŠgja mˇtmŠlendur af landi ■eirra og enn takmarka­ri er heimild ■egar um ˇbygg­ir er a­ rŠ­a.

 

12. gr. nvl heimil f÷r um landi­ og dv÷l Ý l÷gmŠtum tilgangi.

14. gr.nvl heimil f÷r og dv÷l ßn leyfis landeig ß ˇrŠktu­u

20. gr.nvl heimilt a­ tjalda vi­ alfaralei­ Ý bygg­ ßn leyfis ef fŠrri en 3 tj÷ld

 

Ůjˇ­lendur og ˇbygg­ir.

20. gr. nvl ľ heimilt a­ tjalda utan og vi­ alfaralei­, g÷ngutj÷ldum e­a vi­legutj÷ldum.

4. mgr. 20. gr. nvl ľ alltaf ■arf leyfi til a­ tjalda ß rŠktu­u landi. 

L÷greglu er ekki fortakslaust heimilt a­ hlř­a fyrirmŠlum landeiganda um a­ fjarlŠgja mˇtmŠlendur af landi ■eirra og enn takmarka­ri er heimild ■egar um ˇbygg­ir er a­ rŠ­a.

 

Hlutverk l÷greglu vegna mˇtmŠla er tvÝ■Štt:

-GŠta ■ess a­ mˇtmŠli fari ekki ˙r b÷ndunum og ver­i ˇfri­samleg

-Sjß til ■ess a­ hŠgt sÚ a­ mˇtmŠla.

 

15. gr. l÷greglulaga vÝsar l÷greglan oft Ý ßn r÷kstu­nings.

En ßkvŠ­i­ er ekki opin heimild fyrir l÷greglu til a­ beita a­ger­um, ■a­ geymir ■r÷ng skilyr­i. Fri­samleg mˇtmŠli veita l÷greglu ekki heimild til a­ger­a enda falla fri­samleg mˇtmŠli ekki innan skilyr­a 15. gr.

 

15. gr. l÷greglulaga. 

  

L÷gregla hafi a­eins afskipti Ý ■renns konar tilgangi (sbr. 1. gr)

1. Til halda uppi almannafri­i og allsherjarreglu

MˇtmŠli sÚu or­in ˇfri­samleg

2. Til koma Ý veg fyrir yfirvofandi r÷skun til gŠta ÷ryggis einstaklinga e­a almennings

R÷skun ■arf ˇgna ÷ryggi

.3. Til afstřra afbrotum.

 

 

 

4. mgr. 15. gr. ef l÷gregla gefur fyrirmŠli sem ekki er hlřtt

Ekki hŠgt breg­ast vi­ ˇhlř­ninni nema h˙n valdi tjˇni e­a stofni almenningi Ý hŠttu.

Ëhlř­ni vi­ hentiskipanir l÷greglu ß ■vÝ lßta afskiptalausa

 

3. mgr. 15. gr.

[Ef uggvŠnt ■ykir ˇspektir ver­i ß mˇtmŠlafundi, Ý kr÷fug÷ngu e­a ß annarri slÝkri samkomu ß opinberum sta­ er l÷greglu heimilt banna ma­ur breyti andliti sÝnu e­a hylji ■a­ e­a hluta ■ess me­ grÝmu, hettu, mßlningu e­a ÷­ru ■ess hßttar sem er til ■ess falli­ koma Ý veg fyrir kennsl ver­i borin ß hann.]

 

 

HÚr er spurning um hvort a­ ■etta ßkvŠ­i stenst 73. gr. stjˇrnarskrßr ■vÝ er ekki ■a­ a­ mßla andlit sitt tjßningarform?

 

┌tfrß ■essum takm÷rku­u upplřsingum um lagaleg rÚttindi mˇtmŠlenda ver­um vi­ a­ mŠla me­ ■vÝ a­ hverjir ■eir aktivistar sem Štla sÚr a­ skipuleggja e­a taka ■ßtt Ý a­ger­ sem mun brjˇta l÷g og ■ar af lei­andi m÷gulega lei­a til handt÷ku, gŠti ■ess a­ bera spj÷ld, bor­a, fßna e­a skilti me­ pˇlitÝskum yfirlřsingum ľ ■eirri tjßningu sem stjˇrnarskrßnni er Štla­ a­ vernda. Ůar sem aktivistar Ý beinum a­ger­um vilja gjarnan hafa bß­ar hendur lausar vŠri ÷nnur ˙tfŠrsla af ■essu a­ allir ■ßtttakendur sÚu klŠddir bolum me­ yfirlřsingum um pˇlitÝskan tilgang a­ger­arinnar e­a sÚu allir me­ h÷fu­b÷nd Ý sama tilgangi.

 

Ůetta er einn m÷guleiki til a­ pˇlitÝskar a­ger­ir sÚu ekki dŠmdar sem ˇeir­ir og ofbeldi fyrir dˇmi.

 

Hinsvegar er ■a­ sta­reynd a­ ekki hefur reynt ß rÚttindi mˇtmŠlenda fyrir Ýslenskum dˇmstˇlum og nŠsta lÝti­ bori­ ß vir­ingu dˇmstˇla fyrir ■eim. ŮvÝ ver­ur hver og einn sem grÝpa vill til a­ger­a gegn ranglŠti og k˙gun, a­ vera vi­b˙in(n) a­ vera dŠmd(ur) ˙tfrß glŠpum en ekki pˇlitÝskri tjßningu.

 

 

 

Til baka í greinar